:... Nadleśnictwo Zawadzkie ...: |
||||||||||||||||||||||||||||
|
Cechą charakterystyczną Nadleśnictwa jest zwarty obszar borów sosnowych, pokrywających piaszczyste równiny z enklawami osiedli i wiosek. Zwarty obszar leśny to cecha bardzo korzystna tak pod względem gospodarczym jak i ogólnoprzyrodniczym. Pozwoliła ona przetrwać tutejszym lasom w stosunkowo dobrym stanie, pomimo wielu szkodliwych czynników nękających je od stuleci.
Do końca XVIII wieku, tereny Nadleśnictwa Zawadzkie pokrywały
drzewostany naturalne o charakterze puszczańskim, pamiętające czasy
polowań Piastów Śląskich. Pod koniec wieku XVII, przez cały wiek XVIII
i na początku wieku XIX rozkwita na tym terenie hutnictwo żelaza.
Warunkiem powstania zakładów hutniczych była bliskość wody i lasów.
Lasy dostarczały surowca opałowego, jakim był węgiel drzewny, a woda
bieżąca z rzeki Mała Panew służyła do przepłukiwania rudy, napędzania
młotów i miechów kuźniczych. Bazę surowcową i źródło rudy żelaza stanowiły
lokalne pokłady rudy darniowej oraz niezbyt oddalone złoża rud kopalnianych.
Roczne zapotrzebowanie na węgiel drzewny dla lokalnych hut wynosiło
w roku 1790 aż 20 000 sągów (1 sąg = 4 m3). Właściciel
hut hr. Filip Collona założył specjalne kolonie węglarzy. W XIX wieku
budowano piece fryszerskie opalane węglem drzewnym. Transport drewna ułatwiała spławna wówczas rzeka Mała Panew oraz jedna z najstarszych na Śląsku kolej żelazna - Opole - Tarnowskie Góry. W latach 20-tych i 30-tych XX wieku dominującym gatunkiem był świerk, który stanowił 60% udziału w składzie gatunkowym. Wprowadzenie świerka na tak dużą skalę podyktowane było chęcią uzyskania wysokiej renty leśnej i produkcji nastawionej na surowiec kopalniakowy. Duże zapotrzebowanie przemysłu i budownictwa spowodowało znaczne odmłodzenie i przerzedzenie lasów okolic Zawadzkiego. W latach 1870 - 1935 zostały wybudowane leśniczówki i budynek administracyjny obecnego Nadleśnictwa Zawadzkie, a ówczesny poziom zagospodarowania lasów był wysoki, o czym świadczą zachowane leśne mapy administracyjne. W XIX wieku w lasach Nadleśnictwa występowało bardzo dużo zwierzyny grubej i drobnej oraz wiele gatunków ptactwa. Bytowały tu jelenie europejskie, introdukowane jelenie sika i daniele, sarny, dziki, zające, króliki, głuszcze, cietrzewie, dzikie gęsi, kaczki, mewy, wydry, rysie, lisy, wilki oraz wiele innych gatunków. W połowie XIX wieku wytępiono całkowicie wilki, a ostatni został odstrzelony w roku 1866. W latach międzywojennych do stawów i strug leśnych introdukowano piżmaka. Pierwotnie dominujący jeleń sika został zredukowany i zastąpiony jeleniem karpackim pochodzącym z Węgier. Obecnie teren Nadleśnictwa podzielony jest na sześć wydzierżawionych obwodów łowieckich. Bytują tu: jelenie, daniele, sarny, dziki oraz zwierzyna drobna. Sztuczne drzewostany z dominacją świerka, wprowadzone na miejsce naturalnych borów i lasów mieszanych, okazały się nieodporne na szkodliwe czynniki zewnętrzne - pożary, wiatry i śniegołomy oraz klęskowe gradacje owadów. Co roku na terenie Nadleśnictwa wybuchało kilkadziesiąt pożarów. W roku 1929 w pobliżu Kolonowskiego pożar zniszczył 2000 ha lasu. Wielokrotnie musiano zwalczać wielkoobszarowe gradacje brudnicy, osnui, boreczników. Do tych szkód, nękających lasy od dziesięcioleci, w drugiej połowie XX wieku dołączył czynnik najgroźniejszy - skażenie atmosfery pyłami i trującymi gazami, głównie SO2. W latach 80-tych nastąpiło apogeum szkód, powodujące załamanie się zdrowotności lasów w całej Europie Środkowej. W Nadleśnictwie Zawadzkie bardzo wyraźnie zaznaczyły się szkody od przemysłowych zniszczeń powietrza. Całe Nadleśnictwo znalazło się w II - średniej strefie skażeń z wyraźnymi konsekwencjami. W wyniku skażeń połączonych z kilkuletnią suszą i spadkiem poziomu wód gruntowych nastąpiło drastyczne zamieranie najwrażliwszych na terenie świerków. W ciągu 50 lat udział świerku w lasach Nadleśnictwa spadł z 17% aż do 2%. Katastrofalny stan lasów europejskich, wymusił działania na rzecz ograniczenia trujących emisji, w których efekcie zniszczenia zmalały o połowę w przeciągu kilkunastu lat. Skutkiem tego jest bardzo wyraźna poprawa zdrowotności lasów. Kolejnym etapem podjętych działań proekologicznych było wprowadzenie w roku 1997 w Lasach Państwowych gospodarki wielofunkcyjnej. Jej priorytetem jest ochrona i wzbogacanie bioróżnorodności lasów przy dodatnim wyniku ekonomicznym oraz różnorodnych służebnościach względem społeczeństwa. W rozumieniu wielofunkcyjnym las to nie drzewostan, ale ekosystem rządzący się naturalnymi prawami. Wprowadzenie gospodarki wielofunkcyjnej nie zaskoczyło polskich leśników. Od dziesięcioleci szablonową gospodarkę stopniowo "unaturalniano" w miarę rozwoju nauk leśnych. Pomimo, że zmieniły się priorytety, cel został ten sam - dostosować zubożone wiekowo i gatunkowo drzewostany do ich siedlisk oraz wspierać siły naturalnej sukcesji do ciągłego wzrostu bioróżnorodności i produktywności biocenoz. Nadleśnictwo Zawadzkie na szeroką skalę wprowadza założenia gospodarki wielofunkcyjnej. Co roku przebudowuje się 150 ha drzewostanów sztucznych na zgodne z siedliskiem. Gospodarka wielofunkcyjna to także ochrona przyrody oraz udostępnianie lasów społeczeństwu. Całość lasów Nadleśnictwa ma status ochronny - jako lasy wodochronne - a znaczna ich część należy do obszaru chronionego krajobrazu Borów Stobrawsko - Turawskich. Wyznaczono część Zespołów Przyrodniczo - Krajobrazowych (ZPK) o powierzchni 1160 ha, chroniących najciekawsze przyrodniczo obszary. 50 mniejszych obiektów jak śródleśne bagna, zarastające łąki czy stawy z licznymi, rzadkimi i chronionymi gatunkami roślin i zwierząt objęto ochroną jako użytki ekologiczne, ich łączna powierzchnia to ok. 191 ha. Status pomników przyrody przyznano ok. 180-ciu drzewom wyróżniającym się rozmiarami i wiekami. Tutejsze lasy spełniają ważną rolę rekreacyjną dla okolicznej ludności, a także dla pobliskiej aglomeracji śląskiej. W okresie wakacyjnym w trakcie urodzaju jagód czy grzybów napływ ludności do lasów bywa masowy. Dzięki poprawie czystości powietrza i wód oraz gospodarce wielofunkcyjnej nasze lasy stają się z roku na rok coraz naturalniejsze, piękniejsze i zdrowsze.
2. Obiekty turystyczne Nadleśnictwa Zawadzkie:
|
||||||||||||||||||||||||||||
